Słownik bankowy - 100 pojęć finansowych

RRSO

Całkowity koszt kredytu wyrażony jako roczna stopa procentowa, uwzględniający odsetki, prowizje i wszystkie obowiązkowe opłaty.

Marza kredytowa

Stała część oprocentowania kredytu pobierana przez bank jako prowizja, dodawana do zmiennej stopy referencyjnej.

Zdolnosc kredytowa

Maksymalna kwota kredytu, jaką bank może przyznać na podstawie dochodów, wydatków i zobowiązań klienta.

LTV

Wskaźnik określający stosunek kwoty kredytu do wartości nieruchomości, wyrażony w procentach - decyduje o warunkach kredytowania.

LTI (Loan to Income)

Wskaźnik określający stosunek kwoty kredytu do rocznego dochodu kredytobiorcy, zazwyczaj limitowany do poziomu 8-10.

DSTI (Debt Service to Income)

Wskaźnik pokazujący stosunek miesięcznych rat kredytów do dochodów netto, używany przez banki do oceny zdolności kredytowej.

Raty rowne vs malejace

Porównanie dwóch systemów spłaty kredytu - ze stałą ratą przez cały okres lub z ratami malejącymi w czasie.

Wczesniejsza splata kredytu

Całkowite lub częściowe uregulowanie zobowiązania kredytowego przed terminem określonym w umowie, bezpłatne dla kredytów konsumpcyjnych.

Chwilowka

Krótkoterminowa pożyczka gotówkowa do 10 000 zł, udzielana na kilka dni lub miesięcy z szybką wypłatą i wysokimi kosztami.

Pozyczka ratalna

Zobowiązanie finansowe spłacane w regularnych ratach miesięcznych przez ustalony z góry okres, zazwyczaj od 3 do 120 miesięcy.

Konsolidacja kredytow

Połączenie kilku zobowiązań kredytowych w jeden nowy kredyt z jedną ratą miesięczną, zazwyczaj niższą niż suma poprzednich rat.

Refinansowanie kredytu

Zaciągnięcie nowego kredytu w celu spłaty dotychczasowego zobowiązania, najczęściej dla obniżenia kosztów obsługi zadłużenia.

Konto osobiste

Rachunek bankowy dla osób fizycznych służący do codziennych operacji finansowych, przelewów i płatności kartą.

ROR

Podstawowe konto bankowe do codziennych operacji finansowych - wpłat, przelewów, płatności kartą i przechowywania środków.

IBAN

Międzynarodowy format numeru konta bankowego składający się z 28 znaków, obowiązkowy do przelewów zagranicznych.

NRB (numer konta)

26-cyfrowy identyfikator konta bankowego obowiązujący w Polsce, stanowiący część międzynarodowego numeru IBAN.

SWIFT / BIC

Międzynarodowy kod identyfikacyjny banku składający się z 8 lub 11 znaków, niezbędny do realizacji przelewów zagranicznych.

Konto firmowe

Rachunek bankowy przeznaczony dla przedsiębiorców do rozliczeń biznesowych i oddzielenia finansów firmowych od prywatnych.

Konto oszczednosciowe

Rachunek bankowy do gromadzenia środków z wyższym oprocentowaniem niż konto osobiste, z możliwością wypłaty w dowolnym momencie.

Konto walutowe

Rachunek bankowy prowadzony w walucie obcej, umożliwiający przechowywanie środków i transakcje bez przewalutowania na złote.

Debet w koncie

Ujemne saldo na rachunku bankowym powstające gdy wydatki przekraczają dostępne środki, za które bank pobiera odsetki.

Limit w koncie osobistym

Dodatkowa pula środków w koncie osobistym, umożliwiająca płatności ponad stan faktyczny rachunku z automatyczną spłatą z wpływów.

Oplata za prowadzenie konta

Miesięczna lub roczna kwota pobierana przez bank za utrzymanie rachunku i dostęp do podstawowych usług bankowych.

Wplatomat

Urządzenie samoobsługowe do wpłacania gotówki na konto bankowe, działające 24/7 bez udziału pracownika banku.

Karta debetowa

Karta płatnicza umożliwiająca płatności i wypłaty wyłącznie w ramach środków zgromadzonych na powiązanym koncie bankowym.

Karta kredytowa

Karta płatnicza umożliwiająca płatności i wypłaty w ramach limitu kredytowego z obowiązkiem spłaty w określonym terminie.

Karta charge

Karta płatnicza wymagająca pełnej spłaty zadłużenia do końca okresu rozliczeniowego, bez możliwości rozkładania na raty.

Karta przedplacona

Karta płatnicza doładowywana z góry określoną kwotą, umożliwiająca płatności bez rachunku bankowego i ryzyka zadłużenia.

Karta zblizeniowa

Karta płatnicza z technologią NFC umożliwiająca płatności przez zbliżenie do terminala bez podawania PIN-u do kwoty 200 zł.

Okres bezodsetkowy karty kredytowej

Czas, w którym bank nie nalicza odsetek od zakupów kartą kredytową przy pełnej spłacie zadłużenia w terminie, zazwyczaj 30-56 dni.

CVV / CVC

3-cyfrowy kod bezpieczeństwa na odwrocie karty, wymagany przy płatnościach online do weryfikacji posiadania karty.

3D Secure

Protokół bezpieczeństwa wymagający dodatkowego potwierdzenia tożsamości podczas płatności kartą online, zazwyczaj kodem SMS lub w aplikacji bankowej.

Chargeback

Procedura zwrotu środków na kartę przez bank, gdy transakcja była nieautoryzowana lub sprzedawca nie wywiązał się z umowy.

Cashback

Zwrot części wydanej kwoty na konto po płatności kartą, zazwyczaj od 0,5% do 5% wartości transakcji.

Lokata bankowa

Umowa z bankiem polegająca na zamrożeniu środków na określony czas w zamian za stałe oprocentowanie.

Lokata strukturyzowana

Produkt oszczędnościowy, w którym zysk zależy od wyniku instrumentu bazowego, takiego jak indeks giełdowy lub kurs walutowy.

Lokata progresywna

Produkt oszczędnościowy z oprocentowaniem rosnącym w kolejnych okresach trwania umowy, premiujący długoterminowe oszczędzanie.

Kapitalizacja odsetek

Proces doliczania naliczonych odsetek do kapitału, dzięki czemu w kolejnym okresie odsetki naliczane są od wyższej kwoty.

Podatek Belki

19% zryczałtowany podatek od dochodów kapitałowych, automatycznie pobierany przez bank od odsetek z lokat i innych inwestycji.

IKE

Długoterminowe konto oszczędnościowe na emeryturę ze zwolnieniem z 19% podatku od zysków po ukończeniu 60 lat.

IKZE

Dobrowolne konto emerytalne z ulgą podatkową przy wpłacie, pozwalające odliczyć składki od dochodu i wypłacić środki po 65. roku życia z 10% podatkiem.

Obligacje skarbowe

Papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa, stanowiące pożyczkę dla państwa w zamian za oprocentowanie gwarantowane przez rząd.

Fundusze inwestycyjne

Instytucje zbiorowego inwestowania gromadzące środki wielu inwestorów i lokujące je w zdywersyfikowany portfel aktywów zarządzany przez profesjonalistów.

Depozyt bankowy

Środki pieniężne powierzone bankowi na określony lub nieokreślony czas, za które bank wypłaca oprocentowanie.

BLIK

Polski system płatności mobilnych umożliwiający transakcje za pomocą jednorazowego 6-cyfrowego kodu generowanego w aplikacji bankowej.

Przelew ELIXIR

Standardowy system rozliczeń międzybankowych w Polsce z kilkoma sesjami dziennie, realizujący przelewy w ciągu kilku godzin.

Przelew ekspresowy (Express Elixir)

Usługa przelewów realizowanych w maksymalnie 20 sekund, dostępna 24/7 w systemie Elixir.

Przelew SORBNET

System rozliczeń w czasie rzeczywistym prowadzony przez NBP do natychmiastowych płatności wysokokwotowych między bankami.

Przelew SEPA

Standardowy przelew w euro między krajami strefy SEPA, realizowany w ciągu 1 dnia roboczego z niskimi kosztami.

Przelew SWIFT

Międzynarodowy przelew bankowy realizowany przez globalną sieć SWIFT, umożliwiający transfery do banków na całym świecie.

Polecenie zaplaty

Forma płatności, w której odbiorca pobiera środki z rachunku płatnika na podstawie wcześniej udzielonej zgody, umożliwiając automatyczne regulowanie rachunków o zmiennych kwotach.

Zlecenie stale

Automatyczny, cykliczny przelew o stałej kwocie realizowany przez bank na podstawie jednorazowej instrukcji klienta.

Przelew na telefon (BLIK P2P)

Natychmiastowy przelew między użytkownikami BLIK realizowany za pomocą numeru telefonu odbiorcy zamiast numeru konta.

Kod BLIK

Jednorazowy, 6-cyfrowy kod generowany w aplikacji bankowej, ważny przez 2 minuty, służący do płatności i wypłat z bankomatów.

Apple Pay

Usługa płatności mobilnych Apple umożliwiająca zbliżeniowe transakcje iPhone'em z autoryzacją biometryczną.

Google Pay

Cyfrowy portfel Google umożliwiający płatności zbliżeniowe smartfonem Android w sklepach, aplikacjach i online.

BFG

Instytucja gwarantująca zwrot depozytów do 100 000 EUR w przypadku upadłości banku, finansowana składkami banków.

KNF

Organ administracji publicznej sprawujący nadzór nad bankami, ubezpieczycielami i innymi instytucjami finansowymi w Polsce.

RODO w bankowosci

Rozporządzenie UE regulujące przetwarzanie danych osobowych klientów przez banki, zapewniające kontrolę nad informacjami i bezpieczeństwo danych finansowych.

Ustawa antylichwiarska

Przepisy ograniczające pozaodsetkowe koszty kredytów konsumenckich do 25% kwoty rocznie i 100% całkowitej kwoty kredytu.

Ustawa o kredycie hipotecznym

Ustawa regulująca zasady udzielania kredytów hipotecznych, określająca obowiązki banków wobec konsumentów oraz standardy oceny zdolności kredytowej.

PSD2

Unijna dyrektywa regulująca płatności elektroniczne, wprowadzająca silne uwierzytelnianie i otwarty dostęp do rachunków dla licencjonowanych firm.

SCA (Strong Customer Authentication)

Metoda uwierzytelniania wymagająca potwierdzenia tożsamości dwoma z trzech niezależnych czynników: wiedzy, posiadania i cechy biometrycznej.

BIK

Instytucja gromadząca informacje o historii kredytowej Polaków, którą banki sprawdzają przed udzieleniem kredytu.

KRD

Największa polska baza danych o osobach i firmach, które nie spłacają zobowiązań finansowych przekraczających 200 zł.

IPS (Instytucjonalny System Ochrony)

System wzajemnego zabezpieczania banków spółdzielczych, chroniący depozyty do 100 000 euro poprzez wspólny fundusz i prewencyjną interwencję.

WIBOR

Referencyjna stopa procentowa na polskim rynku międzybankowym, będąca podstawą oprocentowania kredytów ze zmienną stopą.

WIRON

Wskaźnik stawki overnight dla polskiego rynku międzybankowego, który od 2025 roku zastąpił WIBOR jako główna stopa referencyjna.

Stopa referencyjna NBP

Podstawowa stopa procentowa ustalana przez NBP, która określa koszt pieniądza w polskim systemie bankowym i wpływa na oprocentowanie kredytów oraz lokat.

Stopa lombardowa

Maksymalne oprocentowanie kredytów awaryjnych udzielanych przez NBP bankom komercyjnym pod zastaw papierów wartościowych.

Stopa depozytowa NBP

Oprocentowanie, jakie NBP płaci bankom za przechowywanie ich nadwyżek finansowych na depozytach overnight, wyznaczające dolną granicę korytarza stóp procentowych.

Inflacja CPI

Wskaźnik mierzący zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych, publikowany co miesiąc przez GUS jako główna miara inflacji w Polsce.

EURIBOR

Referencyjna stopa procentowa dla transakcji międzybankowych w euro, stanowiąca podstawę oprocentowania kredytów denominowanych w euro.

SARON

Szwajcarska referencyjna stopa procentowa overnight, która od 2022 roku zastąpiła LIBOR CHF w kredytach frankowych.

Oprocentowanie stale vs zmienne

Stałe oprocentowanie nie zmienia się przez określony okres, zmienne ulega wahaniom w zależności od wskaźników rynkowych.

Okres obowiazywania stalego oprocentowania

Czas, przez który oprocentowanie kredytu pozostaje niezmienione, zazwyczaj od 2 do 10 lat w kredytach hipotecznych.

Weryfikacja tozsamosci w banku

Proces potwierdzania danych osobowych klienta przez bank za pomocą dokumentu tożsamości, video-rozmowy lub systemów biometrycznych.

Selfie w banku (video-weryfikacja)

Metoda potwierdzania tożsamości na odległość przez nagranie wideo z twarzą i dokumentem, umożliwiająca założenie konta bez wizyty w oddziale.

Zaswiadczenie o dochodach

Oficjalny dokument od pracodawcy potwierdzający wysokość dochodów, wymagany przez bank do oceny zdolności kredytowej.

Oswiadczenie o dochodach

Dokument sporządzony samodzielnie przez kredytobiorcę, deklarujący wysokość dochodów bez oficjalnych zaświadczeń, akceptowany przy kredytach do 50 000-80 000 zł.

Operat szacunkowy

Oficjalny dokument rzeczoznawcy majątkowego określający wartość rynkową nieruchomości, wymagany przez bank przy kredycie hipotecznym.

Polisa ubezpieczenia kredytu

Dokument potwierdzający ubezpieczenie zabezpieczające spłatę kredytu w razie śmierci, niezdolności do pracy lub utraty zatrudnienia przez kredytobiorcę.

Harmonogram uruchomien kredytu

Dokument określający terminy i kwoty wypłat poszczególnych transz kredytu hipotecznego, stosowany przy budowie lub zakupie od dewelopera.

Formularz informacyjny (kredyt)

Obowiązkowy dokument przedstawiający kluczowe warunki kredytu w ustandaryzowanej formie, umożliwiający porównanie ofert różnych banków.

Polityka cenowa banku (Tabela oplat)

Oficjalny dokument banku określający wysokość wszystkich opłat i prowizji za usługi bankowe oferowane klientom.

Reklamacja bankowa

Formalne zgłoszenie do banku dotyczące nieprawidłowości w świadczeniu usług, które bank musi rozpatrzyć w ciągu 30 dni.